Chinchilla

İlginç ismi ve doğalarıyla, hakkında çok fazla bilgi sahibi olmadığım bir kediyi, Chinchilla Kedisini sizinle tanıştıracağız.

Chinchilla
Cins Özellikleri
Adapte Olabilirlik65
Oyunculuk35
Bakım İhtiyacı85
Sıcakkanlılık70
İlgi İhtiyacı50
Konuşkanlık30
Taranma İhtiyacı80
Haraketlilik30
Kıl Dökülmesi85
Sahibine Şevkat65
Sağlık ve Dayanıklılık50
Özgürlük Düşkünlüğü70
Hayvanlarla Dostluk65
Arsızlık50
Çocuklarla Dostluk65
Zeka Seviyesi75
Yabancılarla Dostluk40
Sosyal ihtiyaçlar50
Bilgiler

Halen daha birçok kuruluş tarafından safkan bir cins olarak kabul edilmeyip Persian Kedisinin bir parçası olarak kabul ediliyor. Silver Persian ya da Chinchilla Persian olarak da biliniyor oluşu safkan olarak tanınmasını zorlaştırıyor. Ancak Chinchilla vücut yapısındaki farklılar ile Persian’dan ayrılıyor. Kendine has kürk desenleri ve renkleriyle de onu ayırt etmek mümkündür. Sessiz, sakin, uysal, sevecen, tatlı huylu ve sadık doğası onu iyi bir ev arkadaşı haline getiriyor. Aile bireylerine ve diğer evcil dostlara karşı da aptal yerine koyulmadığı ve fazla yorulmadığı sürece sıcak bakıyor.

Zarif görünüşü ne yazık ki hassas yapısı sebebiyle oluşuyor. Sürekli ona ayıracak vakte sahip olmayanlara uygun bir cins değil. Bakımı ve ihtiyaçları kısa tüylü, astarsız cinslere göre çok daha meşakkatli. Chinchilla Persian atalarından aldığı genlerden kaynaklı bazı sağlık sorunları da gösterebiliyor. Hassas yapısı bakımı kadar sağlığını da etkileyebiliyor. Chinchilla olumsuz şartlara karşı çok dayanıklı bir cins değil.

Chinchilla Kişiliği

Kendi halinde, iddiasız, sessiz, sakin, nazik ve uysal bir kedi olarak tanımlanabilir. Chinchilla huzur verdiği kadar huzurlu olmak da ister. İnsanlarla uyum içinde yaşar. Onlara karşı aşırı sevgi besler. Chinchilla uysal olduğu kadar da zekidir. İddiasız ve sessiz olması çevresinde olup bitenleri anlamadığı veya hoş karşıladığı anlamına gelmez. Bu kedi ilgiyi seviyor. Kucakta kaşınmaya, okşanmaya, verdiği sevgiye karşı sevgi görmeye bayılıyor. Ancak mizacında güçlü bir bağımsızlık arzusu da devam ediyor. Gösterilen ilgi aşırı noktalara ulaşırsa ters bir tepkiyle karşılaşmak içten bile değil. Sakinlikleri bu kedileri güçlü oyuncular olmaktan alıkoyuyor. Chinchilla Kedisinin ruhsal ve bedensel sağlığı için egzersiz yapmaya teşvik edilmesi gerekli. İşte bu noktada zekası işi kotarıyor. İnteraktif beslenme kapları ve oyunlar onu hareket etmeye teşvik edecektir.

Chinchilla doğasına saygı duyulduğu sürece iletişimden kaçmıyor. Farklı durumlara alışabilmesi için zaman gerekiyor. Chinchilla yabancılara karşı temkinli kalabilir. Aslında temkinli olmaktan ziyade yabancıları kolay kabul etmiyor. Onlarla etkileşim kurmada adaptasyon sürecine ihtiyaç duyuyor. Chinchilla gerçekten sessiz bi kedi. Hoşlanmadığı bir duruma ya da harekete karşı, bir şey öğrenmek ya da konuşma istediğinde ses çıkarmaktan daha çok bakışlarını kullanmayı tercih ediyor. Mottosunu “home sweet home” olarak verebiliriz. Çünkü evde kalmayı seviyor ve mutluluğu evde buluyor. Yaşlı insanlar için tavsiye edilebilecek birkaç kediden birisi Chinchilla. İyi bakılırlarsa ve sürdürülebilir bir hayatları olursa yaşlılarla birlikte ömürlerinin sonuna kadar kalabilirler.

Çocuklar ve Evcil Hayvanlarla İletişimi

Bu kedi evcil hayvanları ve çocukları da sevebilir. Fakat bir Chinchilla da diğer tüm kediler gibi yine bir kediyle arkadaş kalmayı diğerlerine tercih edecektir. Arkadaşının onun mizacıyla uyumlu sessiz ve saygılı olmasını yeğleyecektir. Köpeklerle de bir problemi yok. Daha sakin ve uysal köpeklerle kolay iletişim kurabilir. Bağımsız kalmak istediği zamanlarda saklanabileceği yerler ve kedi ağaçları iletişimin sorun olmasının önüne geçecektir. Chinchilla çılgın ve deli dolu karakterde olmadıkları sürece çocuklarla da evi paylaşabilir. Çocukların onun doğasına ve ihtiyaçlarına karşı saygılı olmaları doğru ve güvenli etkileşimin ön koşullarından biridir.

Chinchilla Tarihçesi

Chinchilla ismi, bu ismi taşıyan Çinçillagiller ailesinden bir kemirgene(Chinchilla adını yumuşak gri kürklü, büyük kulakları ve uzun gür kuyruğu olan bir Güney Amerika kemirgeni olan chinchilladan alır.) benzediği için verilmiştir. Chinchilla aslında Persian Kedisinin bir türü olarak kabul görmektedir. Cins, Chinchilla Persian ve Silver Persian adlarıyla da bilinmektedir. Tesadüfen gerçekleşen bir çiftleşme ve insan katkısıyla ortaya çıkarılmış bir cinstir. Irkın kökenleri 1880’lere değin uzanmaktadır. Arka planda yatan amaç gümüş renkli bir Persian Kedisi ortaya konulmasıydı.

Chinnie, Mavi Persian ile başıboş kökenleri bilinmeyen bir kedinin tesadüfen çiftleşmiş olması sonucu ortaya çıkan bir kedi yavrusuydu. Daha sonra Chinnie’nin sahibi ve kendisi de bir yetiştirici olan Bayan Vallance bu kediyi Gümüş Tekir ile eşleştirdi. Eşleşmenin sonucu olarak Silver Lambkin isimli erkek bir Chinchilla yavrusu dünyaya geldi. Yetiştiriciler cinsin olgunlaşması için farklı denemeler yaptılar. Farklı çalışmalar neticesinde Chinnie’nin torunları 1900’lerin başlarında bugünkü görünümü oluştu. 1901’de British Feline Breeds Register (GCCF) bu cinsi resmen tanıdı. 1900’ün ilk çeyreğinden beri de bu cinsin standartları pek değişmemiştir. TICA ve CFA ise Chinchilla’yı bir cins olarak tanımıyor ve Persian cinsinin bir parçası olarak kabul ediyor.

Chinchilla Kedileri
Chinchilla Kedileri

Chinchilla Fiziksel Özellikleri

Chinchilla fiziksel görünüm itibariyle de Persian’a benzerlik gösterir. Persian’dan daha küçüktürler. Kulakları daha uzun, başı daha dar ve burnu Persian’a nazaran daha düz şekildedir. Kedilerin orta büyüklükte tıknaz bir yapısı vardır. Yuvarlak başları ve kısa bacakları onu daha da dolgun ve tıknaz gösteriyor.

Yüz ve Kafa Yapısı

Tombul, yuvarlak suratı geniş ve büyüktür. Chinchilla sağlam çenesi geniş kabul edilen bir ağızla birleşir. Dolgun yanakları yüzün genişliğine katkı sunar. Kafasına geniş bir tabanda oturan, küçük, tüylü kulakları ayırt edici özelliklerindendir. Persian Kedisine nazaran daha belirgin şekilde kiremit rengindeki burnun uç kısmının etrafı siyahla koyultulmuştur. Yine burun güzel beyaz kürkten farklı olarak griye çalan renkle ön plana çıkmaktadır. Parlak renkli, büyük ve yuvarlak gözler yeşil ya da mavi-yeşil karışımı(aqua) olabilir. Chinchilla Kedisinin güzel gözleri 7 aylıkken yeşile dönmeye başlamaktadır. Gözlerin çevresi de burun gibi siyah göz kalemi ile belirginleştiriş gibidir.

Vücut Yapısı

Kalın, kısa ve kompakt yuvarlak bir tüy yumağıdır. Chinchilla hacimce geniş ve derin göğsü, geniş omuzları ve sağrısıyla boyut olarak orta büyüklükteki kedilerden daha büyüktür denilebilir. Dolgun ve iri suratı benzer şekilli gövdesine kalın bir boyunla bağlanır. Güçlü ve kısa bacakları onu daha tıknaz hale getirir. Vücudunun diğer kemikleri gibi bacakları da iri kemiklidir. Yuvarlak ve geniş tabanlı patileri içindeki siyah pençe pedleri görülür. Vücudu ile orantılı kısa kuyruğu kalındır ve üzerinde tüyler oldukça gürdür.

Tüy Çeşitleri

Kalın astarlı, uzun, ipeksi, lüks verince bir kürkleri vardır. Gümüş Tekir’e ait bir desen bugün için neredeyse tamamen yok olmuştur. Cinsin sayısındaki azlık sebebiyle de Gümüş Tekir görünmez haldedir. Chinchilla klasik olarak beyaz bir kürkle kaplıdır. Saf beyazlık göğüs ve karında, çenede, kulak tüylerinde görülür. Hafif griye çalan gümüşümsü bir renkle baş, kuyruk, gövde yanları, kulaklarda ve sırtta kaplanır. Bu desende bir kalemler belirginleştirilerek çizilmişçesine göz çevreleri, burun çevresi siyah veya koyu bir renkle kaplanır. Diğer biline kürk renkleri ise arduaz grisi, siyah-seal karışımı, mavi, leylak, çikolatadır.

Bir zamanlar popüler olan Gümüş Gölgeli Chinchilla da tüyler sırt, kuyruk, yüz ve bacaklarda ne tam gümüş ne de beyaz olacak şekilde adıyla benzer şekilde gölgelenmiş şekildedir. Bundan başka altın renginin alt tonlarıyla ve kaplumbağa kabuğu rengiyle karışık bir başka Chinchilla da vardır. Kaplumbağa kabuğu tonları gövdenin yanlarında, kafanın üstünden başlayarak sırt boyunca ve kuyruk boyunca görülür. Pençeler, kuyruk ucu ve omurganın tam üstü daha koyu ve siyaha çok yakındır.

Ağırlığı ve Boyutları

Ortlama yetişin bir Chinchilla yaklaşık 4,5-5 kg arası bir ağırlığa sahip olabilir. Kediden kediye bu ağırlık değişebilir. 4 kg veya 5.5 kg ağırlığında kedilerle de karşılaşılabilir. Chinchilla bu ağırlıklarıyla orta boyutlarda bir kediden biraz daha büyük bir cinstir demek yanlış olmayacaktır.

Chinchilla Kedileri
Chinchilla Kedisi

Chinchilla Bakımı

Uzun tüylü ve kalın astarlı cinslerin bakımı diğerlerine oranla daha zordur. Chinchilla günlük olarak fırçalanmalıdır. Aksi takdirde uzun tüyler düğüm haline gelip karışabilir. Rutin uygulamada 5 dakikalık bir fırçalama yeterli olacaktır. Daha arka kısımda yer alan tüyler dışkıyla pislenebilir. Her bakımda sürekli kontrol etmek gerekiyor. Bazen tüylerin kesilmesi de gerekebilir. Daha sık kullandığı ön pençelerin tırnakları 4-6 hafta arası bir rutinle kesilmelidir.

Beslenme

Chinchilla iri kemikli bir kedidir. İhtiyaç duyduğu besin çeşidi her ne kadar fazla hareketli olmasa da vücut yapısı gereği protein odaklı ve yüksek kaliteli olmalıdır. Çene yapısı ve uzun tüyleri de besin seçerken dikkat edilmesi gereken bir husustur.

Temizlik

Uzun ve beyaz tüyler vücudun bazı bölümlerinde oluşabilecek akıntıları da gizleyebilir. Bu nedenler kulaklar, ağız, burun ve gözler sık sık kontrol edilmelidir. İltihaplanma varsa nemli, pamuklu ve tek kullanımlık bir bezle dikkatli şekilde akıntılı bölgede temizlik yapılmalıdır. Akıntıların fark edilmemesi durumunda açık renkli kürk üzerinde lekeler oluşacaktır. Ayrıca dışkıyla pislenen tüyler de yıkanarak temizlenmelidir. Chinchilla’nın tüm bunlar sebebiyle banyo ihtiyacı daha fazla olacaktır.

Chinchilla Sağlık Durumu

Kalın astarları ve uzun tüyleri sıcak kalmalarını sağlar. Fakat tüyler, bakım aksatıldığında birbirine kolay şekilde dolaşırlar. Tıknaz, iri vücutları ve buna rağmen küçük burun ve ağızları düzenli nefes alıp vermelerinde sorunlar oluşturur. Bunda diğer organların da etkisi olabilir. Chinchillalar oldukça sakin ve hareketsiz kedilerdir. Açgözlü ve obur bir yapıları vardır. Spesifik bir diyetle beslenmesi sağlanmalıdır. Daha önce de söylediğimiz gibi yiyeceğin interaktif mama kaplarında sunularak egzersize teşvik edilmesi gerekiyor.

Sağlık Sorunları

Persian genlerinden aktarılan bazı kalıtsal hastalıklar görülebileceği gibi diğer bütün safkan ve melezlerde de oluşabilecek sağlık sorunlarıyla karşı karşıya kalabilirler. Bu çerçevede cilt hastalıkları, sinirsel rahatsızlıklar, bedensel engele sebep sorunlar görülebilir. Daha da açmak gerekirse;

  • Polikistik Böbrek Hastalığı(Böbreklerin düzgün çalışmasına engel olan kistlerin ortaya çıkmasıyla oluşur.),
  • Ürolitiyazis(Kısırlaştırılmış olanlar kedilerde ya da cinsin erkeklerinde görülür.),
  • Hipertrofik Kardiyomiyopati(Miyokardın kalınlaşması),
  • Korneal Sekestrasyon(Korneanın bir kaç tabakasında şekillenen ve ciddi ağrı ile beraber görme bozukluklarına sebep olan bir hastalıktır.),
  • İdiyopatik Epifora(Persian cinsinin kafa şekline bağlı olarak gözyaşı salgısının anormalliği durumu.),
  • Ringworm(Sırtta ve kuyruk sokumu civarında yumru şeklinde oluşan mantar hastalığı), Kriptorşidizm(Testislerden birinin veya her ikisin de sarkması),
  • Entropion(Göz kapağı kenarının içe doğru kıvrılmasına neden olan şekil bozukluğu),
  • Bazal Hücreli Tümör(Çoğunlukla iyi huylu olan bu deri tümörleri genellikle baş ve boyunda bulunur.)

gösterilebilir.

Yaşam Süresi

Uysal bir hayvan olsa da nazik yapısı onun olumsuz tarafı olabilir. Narinlik onun yaşam süresini çok da uzun tutmuyor. Chinchilla iyi şartlar altında bakılırsa 12-18 yıl arası bir yaşama sahip olabiliyor. Genellikle üst sınır 16 ya da 14 yıla da düşebiliyor.

Üreme

Chinchilla dişisi diğer cinslerle kıysalandığında daha küçük boyutlu yavrular dünyaya getirir. Cinsin kafasının büyük ve yuvarlak oluşu doğum esnasında sorun yaşatabilir. Chinchilla’da sezaryenle doğum yaygın görülür.

Tesadüf eseri bir çiftleşme ve insan elinin işe dahliyle ortaya çıkan bir kediden, Chinchilla’yı tanıtmaya çalıştık. Renkli ve okuması güzel ismiyle de neşemizi artıran bu zarif kedinin günümüzde sayısı oldukça azalmış durumda. Amacımız hem onun yeniden insanlar tarafından hatırlanması hem de dostlarımızın yeniden onlarla iletişim kurmasıydı. Kaynaklardan edindiğimiz bilgiler ışığında Chinchilla Kedisine dair bilinen ne varsa ortaya koymaya gayret ettik. Çalışmamızı hazırlarken tüm bu verileri, sizlere doğru ve ham bilgiler ulaştırma adına ince bir süzgeçten de geçirdik. Hem bu kedinin yeniden eski ihtişamlı günlerine dönmesi hem de farklı gözlemlerinizi kedisever dostlarımıza ulaştırmak için yorumlara yazabilirsiniz.

Yazan:
Musab Söyler
Birçok uluslararası kuruluşa ait çalışmalar ve kaynaklar üzerinde yaptığım araştırmalar neticesinde kedicinsi.com okurları için kedi cinsleri ile ilgili güncel ve en doğru bilgiyi aktarmaya çalışıyorum. Takipçilerimizin bizlere ulaştırdığı geri dönüşlerle daha kaliteli ve doğru makaleler ortaya koyma gayretindeyim. Siz kıymetli kediseverlerin yapacağı yorumlarla daha kapsamlı ve kaliteli çalışmalara imza atabileceğimi düşünüyorum. Bu yüzden yorumlarınızı ve tavsiyelerinizi bekliyorum.

Bir yorum yazmaya ne dersin?