Karayak (Snowshoe Kedi)

Çoğu insanın varlığından bihaber olduğu, bilenlerin ise tüylü İnsan olarak nitelediği o eşsiz kedi; Karayak Kedisi hakkında bilmeniz gerekenleri yazdık.

Karayak
Cins Özellikleri
Adapte Olabilirlik85
Oyunculuk90
Bakım İhtiyacı30
Sıcakkanlılık90
İlgi İhtiyacı70
Konuşkanlık70
Taranma İhtiyacı30
Haraketlilik85
Kıl Dökülmesi30
Sahibine Şevkat90
Sağlık ve Dayanıklılık75
Özgürlük Düşkünlüğü70
Hayvanlarla Dostluk90
Arsızlık70
Çocuklarla Dostluk90
Zeka Seviyesi95
Yabancılarla Dostluk85
Sosyal ihtiyaçlar90
Bilgiler
  • Kökeni: ABD
  • Diğer İsmi: Tüylü İnsan
  • Yaşam Süresi: 12 – 15 Yıl
  • Kilosu: 4,5 – 5,5 Kg
  • Vücut Tipi: Orta
  • Tüy Uzunluğu: Kısa Tüylü
  • Tüy Dökme Oranı: Az Tüy Döken
  • Mizaç: Enerjik, Geveze, Uyumlu, Sevecen, Dikkatli, Özgüvenli, Özgür Ruhlu, Zeki, Neşeli, Sadık, Oyuncu, Sosyal, Sağlıklı
  • Dostluk: Çocuk, Evcil Hayvan, Yabancı ve Yaşlı Dostu
  • Benzer Cinsler: Siyam Kedisi, American Shorthair

Karayak Kedisi çok özel cinslerden biridir Gerek görünümü gerekse mizacı eşsizdir. Çocuğunuzla ya da diğer evcil hayvanınızla iletişim kurmasından endişeliyseniz yanıldığınızı göreceksiniz. Zekasına hayran bırakırken, sevimliliği, cana yakınlığı, dostluğu tüm yaramazlıklarını gölgede bırakacak. Fiziksel özelliklerini incelediğinizde bir kez daha şaşıracaksınız. Gerçekten eşsiz görünümü olduğuna ikna olacaksınız. Diğer kedilerin aksine suyu çok sevmekten de öte bir yüzücü olduğunu söylemek yanlış olamaz. Çevresiyle ve insanlarıyla o kadar uyumlu ki tüylü insan takma adını hak etmiş. Karayak Kedisi’nin sağlık durumu oldukça iyidir. Kalıtsal olarak ağır bir sağlık problemi bulunmaz. Yine akıllarda kalan bir soru; eğitilebilir mi? Bunun da cevabını gerekli açıklamasıyla öğrenebileceksiniz.

Karayak Kedisi’nin Kişiliği

Karayak Kedisi için tüylü bir insan nitelemesi yapanlar oldukça fazladır. Bunun gerçeği ne denli yansıttığını birlikte inceleyelim. Karayak zekasıyla ünlüdür. Cinsin zekası, dışa dönük kişiliğinden, oyunculuğundan ve canlılarla olan güçlü etkileşiminden kaynaklıdır. Kedi sahipleri onu insan olarak görürler. Çünkü tıpkı bir insan gibi sevmeye, sevilmeye, ilgiye ihtiyacı olduğu kadar insansı tavırları da vardır. Kanepede yanınıza uzanıp gereken ilgiyi göstermeniz için küçük, sevimli hareketler yapar. Bazen patileriyle hafifçe size dokunarak ve ses çıkararak da ilgi görmek ister. Ancak bazı cinsler gibi ilgi arsızı değildir. Zeki kedilerin genel karakteri dengeli olmaktır. Karayak Kedisi için de dengeli ruh haline sahip olduğunu söylemek yanlış olmaz.

Getir götür oyunları ile de ilgilidir. Zira zekasını zinde tutacak işlere ihtiyacı vardır. Aynı zamanda eğlence peşindedir. Yani bir taşla iki kuş vurur. Fakat komut alma konusunda sizi kandırmış olabilir. Aslında istediklerini yaptığınızın farkında olmayabilirsiniz. Onunla oynarken daha çok onun isteklerini yerine getirirsiniz. Akıllı kedilerin kişiliği sizi bu şekilde aldatmaya müsaittir. Mızmız mıdır? Hayır. Ancak yine de vokalitesi belirli bir düzeye ulaşır. Yine de bu sesler rahatsız edici olmaktan ziyade hoş tonlardadır. Belki de sizi en mutlu edecek şeylerden birisi suyu çok sevmesidir. Bu sevgi hayranlık seviyesindedir. Çoğu kedi cinsinin suyla arasının iyi olmadığını biliyoruz. Küçük kedilerden tutun Afrika’daki büyük kedilere kadar birçok cins suyu sevmez.

Karayak Kedisi lavaboya geçip musluktan akan suyu uzun süre izleyebilir. Suyun altında oyuncaklarını, hoşuna giden eşyaları yıkamaya da çalışır. Bu titizlik özel eşyalarınızın çöp olmasına neden olabilir. Suyla oynarken onu takipte kalmanızı tavsiye ederiz. Otoriter olduğunu anlamak da zor olmayacaktır. Eğlenceli bir palyaço, en iyi arkadaş, anne, hizmetçi ya da yardımcı… Karayak bunlardan birisi ya da birkaçı olabilir. Onu özel kılan da zaten eşsiz doğasıdır. Hemen hemen herkesle iyi geçinir. Kendisini seven ve ona saygı duyan herkese karşı aynı tavrı gösterecektir. Bazı cinsler gibi favori karakterini seçmekten yana tavır alır. Herkesi sevse de onun için “best friend” vazgeçilmezdir. Genellikle de onunla oynamak, eğlenmek ister. Fakat dediğimiz gibi diğerlerini kenara atmaz.

Dostane tavırları ve sevgi dolu dünyası henüz tanışmadığı kişilere karşı da geçerli. Fakat bazıları yabancılara karşı bir müddet mesafelerini koruyabilirler. Bu arada en iyi arkadaşlarını da kendi istediği şeyleri yaptırmak için zekasını kullanır. Farkında olmadan o da Karayak Kedisi’nin büyülü dünyasına kapılır gider. Yani bu kedi sizi köle yapabilir.

Aynı zamanda bir atlet gibidir, oldukça hareketlidirler. Atlamayı, zıplamayı, tırmanmayı severler. Yüksek yerlere ulaşmak onun için hiç de zor değil. Kapıları açmak da aynı şekilde. Karayak yüzmeye bile gidebilir. Aman dikkatli olun. Sevmediği durumlar için şikayetini dile getir, izin almadan bahçedeki havuza girebilir. Lavabo tıkacını takıp orayı suyla da doldurabilir. Tatlı huylu Karayak aslında alttan alta biraz yaramazlık sever. Kızamayacağınızı da bildiği için şımarmaya devam eder.

Karayak Kedi
Karayak Kedi

Çocuklar ve Evcil Hayvanlarla İletişimi

Karayak Kedisi için başlangıçta tüylü bir insan tanımı yapmıştık. Haliyle Karayak kedilerinin kişiliği birbirinden farklı olabilir. Diğer canlılara karşı tepkileri her kedi için değişiklik gösterebilir. Genel olarak kişiliği onun diğer canlılarla etkileşiminin güçlü ve iyi olduğunu gösteriyor. Yavru dönemlerinde tanıştıkları kedi ve köpekler ileri de onlar için harika dostlar olacaktır. Köpekler bazen kedilere karşı istenmeyen etkileşimler verebilirler. Bunun önüne geçmek için kedinin kolaylıkla kaçıp yükselebileceği yerler ayarlamak önemlidir. Karayak Kedisi zaten hareketli ve yüksek yerlere çıkmayı sever. Hem sakin hem de aktif olabilirler. Yaşlılar için de böylelikle hayat boyu sadık bir dost olarak kalabilir. Hem sakin hem de canlı doğalarıyla oyun ve dinlenme süreleri arasında kurdukları dengeyi gösterir. Daha önce Karayak Kedisi’nin dengeli doğasına atıfta bulunmuştuk.

Karayak Kedisi’nin Tarihçesi

Karayak Kedisi’nin neden Snowshoe ismiyle anıldığını merak etmeyenimiz yoktur. Kimisi kedinin kökenini soğuk bölgelerle ilişkilendirir. Bazıları da karda ustaca yürüyebildiği için böyle isimlendirildiği şeklinde yorum yaparlar. Peki gerek nedir. Karayak Kedisi’nin ayakları beyazdır, hatta bembeyazdır. Tıpkı bir kar ayakkabısını andırır. İşte ismin hikayesi budur. Atası Siyam Kedisi’dir. Fiziksel olarak da özellikle kürkü ve desenleri Siyam’ı andırır. Viktorya Dönemi’nde de bu kedilerin varlığını fotoğraflardan görebiliyoruz.

Her ne kadar kökenlerinin daha eskilere dayandığı düşünülse de 20. yüzyılın ortalarından sonra cinsin kendini gösterdiğini de biliyoruz. 1960 yıllarının sonuna doğru ABD’nin Pennsylvania eyaletinde Siyam yetiştiricisi Dorothy Hinds-Daugherty 3 tane Siyam yavrusu üretti. Ancak bu yavrular diğerlerinden farklı olarak bembeyaz ayaklara sahipti. Dorothy bu üretimi Viktorya Dönemi’ne ait fotoğraflarda gördüğü kedileri hedefleyerek gerçekleştirmiş ve başarmıştır. Başlangıçta yavruları kusurlu olarak görse de geliştirme kararı aldı.

Kar ayakkabısı giymiş ya da eldivenli bu kedileri Dorothy geliştirmeye karar verdi. Yavrulardan bir cins yaratma fikriyle harekete geçti. Yavru kediler ilk olarak iki renkli American Shorthair ya da Tekir Kediler ile çiftleştirirdi. Özel olarak Smokin işaretlemelerine sahip kediler kullanılmıştır. Smokin işaretlemelerine sahip shorthair, siyah bir kürke ve göz çevresinde siyah maskeye sahiptir. Ayrıca göğsü, boğazı, pençeleri ve göbek kısmı beyazdır. Daha sonra bu kediye de beyaz ayakları sebebiyle Karayak(Snowshoe Kedi) ismini vermiştir.

Soy ağacının her iki tarafı da zeki cinslerden oluşur. Ayrıca Siyam Kedisi’nin vücut tipi ve kişiliği üzerine Tekir Kedi’in yumuşak geçişi söz konusudur. Birleşim, Karayak Kedisi’ni hem mükemmel arkadaş hem de gösteri için harika bir canlı haline getirmiştir. İlk nesildeki yavrular Siyam işaretlerini taşımıyordu. Çünkü Siyam işaretini ortaya koyan genler her iki ebeveynde de çekinik olmalıydı. Bunu başarmak için tekrar Siyam üretimine geri dönüldü. American Shorthair ve Siyam Kedisi cinsin ebeveynleri olarak kayda geçti. Üretim sonucu başarılı olsa da Dorothy bu işten vazgeçti.

Vikki Olander isimli üretici Dorothy’nin bıraktığı mirası devralarak çalışmalar yürüttü. Nihayet CFF ve ACA’dan kedi için deneysel cins statüsü aldı. Bundan sonra cins tanınmaya ve ilgi görmeye başladı. Zaman içerisinde cins için birkaç fun clup açıldı. 1990 yılına gelindiğinde ACFA Karayak Kedisi’ne şampiyonluk statüsü verdi. 1993’de ICA ve FIFe de cinsi tanıdı. Sadece Amerika’da değil aynı yıllarda Birleşik Krallık’ta da paralel şekilde tanınmaya başlanmıştır.

Snowshoe Kedi
Snowshoe Kedi

Karayak Kedisi’nin Özellikleri

İnsan müdahalesi sonucu ortaya çıkarılmış cinsler için fiziksel görünümü korumak genellikle zor olur. Çünkü ortada net, temiz ve keskin şekilde koyulmuş sınırlar vardır. Karayak da bu sınırlamalar dahilinde ortaya çıkarılmıştır. Bu nedenle kedinin kusursuz şekilde istenilen deseni ortaya koyması zordur. Üreme programları her ne kadar titiz olsa da kusursuz ve mükemmel görünümde Karayak henüz yoktur. Belki de nadirdir. Çoğu kuruluş bunları göz önünde tutarak küçük kusurlara tolerans sağlamıştır.

Yüz ve Kafa Yapısı

Karayak Kedisi’nin baş yapısı yüksek elmacık kemiklerine sahip olmalıdır. Orta uzunlukta bir burun, ne çok geniş ne de aşırı sivridir. Baş yapısı genel görünüşü itibariyle modifiye edilmiş, hafifçe yuvarlatılmış eşkenar bir üçgendir. Ancak daha çok yuvarlak olmaya yakındır. Alın düz bir düzlemde olmalıdır. Burun, çene ve ağız üçlüsü profilden bakıldığında yuvarlak bir baştan öne doğru hafifçe dışarı çıkıktır. Ancak üçlü aşırı derecede sivrilmez. Yine profilden bakıldığında alın kemiği hafif çıkıktır. Burun ise içe doğru hafifçe çöküktür.

Gözleri ise Siyam Kedisi’nin gözlerinden daha büyük ve daha yuvarlaktır. Karayak Kedisi’nin gözleri İran Kedisi’ninki kadar yuvarlak değildir. Gözler Karayak Kedisi’nin en ilginç organlarındandır. Gözler ceviz şeklinde ve extreme şekilde parlak ve mavidir. Kulakları da vücudu ile dengeli boyutlardadır. Orta büyüklükteki kulakları profilden bakıldığında hafifçe öne yatıktır. Kulaklar arası mesafe aşırı derecede açık değildir. Kulaklar kafanın yan kısımlarından düz bir hatla aşağıda birleşirler. Karayak’ın burun ucu pembedir. Yine küçük ağzının da pembe olduğu görülür. Bıyıkları ve bıyık pedleri de beyaz olduğu için görmek zordur.

Vücut Yapısı

Kişiliği gibi fiziksel görünüşü de kendine has Karayak Kedisi orta boyutlardadır. Görünüş olarak doğulu ya da yabancı olarak tanınır. Günümüzde elma başlı olarak bilinen Viktorya Dönemi Siyam Kedisi’nden melezlenmiştir. Gövde orta derecede uzundur. Genel olarak fiziği dengeli olduğu için burada da denge hakimdir ve aşırılık yoktur. Vücut tipi kobi şeklinde değildir. Ayrıca ince de değildir. Karayak güçlüdüritletik ve çeviktir. Kemik yapısı da kasları gibi sağlam ve güçlüdür. İyi örüntülenmiş kas dokusu güçlü ancak hacimli değildir. Bu durum narin olduğu anlamına da gelmez.

Kucağa alındığında orta boyutlarda bir kedi için görünenden ağır olduğu anlaşılır. Bacakları da vücudun kas dengesine uygun olarak sağlam ve güçlüdür. İyi bir koşucu ve atlayıcı olmasını sağlayacak derecededirler. Karayak Kedisi’ni Karayak yapan en önemli uzuv ayakları bembeyaz kaplamaya sahiptir. Pençeler oval ve dengeli büyüklüğe sahiptir. Kuyruğu ise orta derecede uzunluğa ve kalınlığa sahip olup uca doğru sivrilir. Fakat sivrilik bir farenin kuyruğu gibi aşırı derecede incelmez.

Karayak (Snowshoe Kedi)
Karayak (Snowshoe Kedi)

Tüy Çeşitleri

Ayaklarından sonra Karayak Kedisi kendini kürk deseni ve rengiyle diğer cinslerden ayırır. Eşsiz desene sahip kusursuz şekilde üretilemez ya da doğamazlar. Mutlaka desende ve renkte hafif kusurlar ortaya çıkacaktır. Yavrular beyaz olarak doğarlar. Karayak Kedisi’nin desenleri ve kuyruk, baş, bacaklar, kulaklardaki işaretler birkaç haftalıkken oluşmaya başlar. Karayak Kedisi olgunlaştıkça desenler ve işaretler koyulaşmaya başlar. Gövdenin rengi bej ya da ten rengine kadar değişiklik gösteren açık krem rengi tonlarındadır. Kürk üzerinde ayrıca mavi ya da mühür noktası olarak bilinen işaretlemeler oluşur. Çikolata ya da leylak benzeri desenlere sahip yavruların üremesi oldukça zordur. Bu desene sahip kediler nadiren görülür. Pençe yastıkları, burun dersi ile ağız pembe olabilir. Buralardaki renkler ve tonlamalar kürkün diğer bölgelerindeki işaretlerle uyumlu ya da bunlarla birleşik şekildedir.

Karayak Kedisi’nin kürkü kısa, bakımı zahmetsiz ve pürüzsüz şekildedir. Kedinin kürkünü oluşturan desenler ve renkler çekinik genle sağlandığı için istenilen görünümün elde edilmesi zordur. Kedinin yüzüne bakıldığında gözler arasında ve çene üzerinden itibaren ters V şeklinde beyazlık yer alır. Karayak Kedisi önde ve arkada ikişer adet olmak üzere beyaz çizmelere sahiptir. Bacaklarda ya da yüzde çok yukarı uzanan veya çok aşağıda kalmış beyaz bölgeler kusur kabul edilir. Ayakların belirli bir noktaya kadar beyazlık içermesi çok net bir şekilde belirgin özelliğidir. Dört ayağın da beyaz olması Karayak Kedisi’nin belirgin özelliğidir. Ayrıca beyaz ayakları açık gövde renginden ayıracak şekilde koyu noktaların ya da işaretlemelerin olması gerekir.

Ağırlığı ve Boyutları

Karayak Kedisi ortalama boyutlardadır. Hacim olarak da kapladığı bölge gerek kas gerek dış yüzey olarak fazla değildir. Ancak cinsin görüntüsüne nazaran ağır olduğunu bilmekte fayda var. Kedi kucağa alındığında bunun farkına varılabilir. Erkekleri dişilerine göre bir tık daha ağırdır. Her kedinin beslenmesine, aldığı takviyelere, bakım ve sağlık durumuna göre ağırlığı değişiklik gösterebilir. Genel olarak Karayak Kedisi 4,5-5,5 Kilogram arası ağırlığa sahiptir.

Karayak Kedisi’nin Bakımı

Karayak Kedisi özel bir cinstir. Sürekli bahsettiğimiz gibi tam olarak istenilen görünümün elde edilmesi oldukça zordur. Bu nedenle çok kıymetlidir. Dolayısıyla onu hem dışarıdaki tehlikelerden korumak hem de çalınma ihtimalini azaltmak adına evde bakmak en güzelidir. Karayak kısa tüylüdür. Tüylerini haftada bir kez fırçalamak, ölü deriyi temizlemek ve dökülen kıllardan kediyi kurtarmak için yeterli olacaktır.

Bakım Maliyeti

Bir kedinin bakımında ortaya çıkacak belirli hususlar vardır. Bunlar her kedi için geçerli olmakla birlikte cinsin özel ve genel durumlarına göre değişiklikler gösterebilir. Ayrıca bulunduğu bölgede yaygınlığı ya da azlığı da yine ekstra bir maliyet unsurudur. Ayrıca verilen mamaların kalitesi de maliyetin değişiklik göstermesini neden olabilir. Beklenmedik sağlık sorunları, düzenli veteriner kontrolleri, aşıları, güçlendiricileri, takviyeleri de artı maliyetlerdir. Tüm bunlardan bağımsız olarak onların bir canlı olduğunu unutmadan beraber geçireceğiniz vakti de düşünmelisiniz. En önemlisinin de bu olduğunu unutmamalısınız. Eğer kedinizi günde sadece birkaç saat görecekseniz Karayak Kedisi sahiplenmeyin.

Karayak Kedisi
Karayak Kedisi

Beslenme

Cinsin beslenme alışkanlıkları yaşına, cinsiyetine, boyutlarına ve sağlık durumuna göre değişkenlik gösterebilir. Mizacı ve fizyolojisi göz önüne alındığında Karayak Kedisi güçlü ve kaliteli beslenmelidir. Diyetin veteriner kontrolünde hazırlanması daha uygun olacaktır. Diyetinde uzun süre değişiklik yapılmamalıdır. Genel olarak aktivite düzeyleri yüksek olduğu için en az %25 protein içeren besinler sunulmalıdır. Enerji ve aktivite düzeyi çok yüksek Karayak Kedisi’nin obeziteye yatkınlığı bilinmemektedir.

Temizlik

Her kedi cinsi gibi Karayak Kedisi de temizliğine düşkündür. Göz, burun, kulak gibi akıntı oluşturabilecek bölgeler sık sık kontrol edilmeli gerektiğinde temiz, nemli ve tek kullanımlık bezle temizlenmelidir. Diş kaynaklı sorunların yaşanmaması adına haftalık olarak cinse uygun diş macunu ve fırçasıyla Karayak’ın dişlerini fırçalamalısınız. Karayak Kedisi suyu çok fazla sever. Hatta su da yüzmekten de hoşlanır. Yani banyo konusunda herhangi bir zorlukla karşılaşma durumunuz yoktur.

Karayak Kedisi’nin Sağlık Durumu

Karayak Kedisi çok nadir cinslerdendir. Haliyle cins hakkında kesin doğrulukta bilgiler elde etmek biraz güçleşiyor. Karayak bilindiği kadarıyla oldukça sağlıklı ve de güçlü kas ve kemik yapısına sahip. Kısa ve yoğun kürk kaplaması ise onu daha sağlıklı yapıyor. Ancak unutulmamalıdır ki Karayak Kedisi çok yüksek sıcaklıklar karşısında direncini yitirebilir. Karayak kilo alma eğiliminde değildir. Gayet iyi yaşam süresine sahiptir.

Sağlık Sorunları

Bilinen kalıtsal bir sağlık sorunu yoktur. Melez olmasına rağmen Siyam atalarından da ona geçen ağır sağlık sorunu yoktur. Yalnızca şaşı gözler ve kıvrık kuyruk gibi ufak tefek fiziksel kusurlar olabilir. Bunlar sağlığını asla etkilemezler. Cinsin yalnızca kendi cinsiyle çiftleşmesine izin verilir. Bu sınırlama ihlal edildiğinde ağır kusurlu yavrular oluşabilir.

Yaşam Süresi

Sağlık durumuna ve mizacına bakıldığında Karayak Kedisi’nin ortalama bir kedi için iyi bir ömre sahip olduğunu söyleyebiliriz. Bu süre 12-15 yıl arası olabilir. Elbette atası Siyam kadar olmasa da iyi bir ömre sahiptir. Yaşam süresi çok iyi ve dikkatli şekilde bakıldığında daha da artabilir.

Karayak Kedisi Eğitilebilir mi?

Akıllı kedilerin eğitimi diğerlerine oranla daha kolaydır. Bu kedi cinside yüksek derecede zekaya sahiptir. Tüylü bir insan denmesinin nedenlerinden birisi de budur. Aktivite düzeyi de fazladır. Getir götür oyunları, interaktif bulmaca ve oyunlar, insan ilişkileri dikkate alınarak incelendiğinde Karayak Kedisi eğitilebilir.

Birçok insanın sahiplenmek için can attığı bu eşsiz kedi hakkında eksik olduğunu düşündüğünüz konuları yorumlar kısmında bize yazabilirsiniz. Eğer bir Karayak Kedisi sahibiyseniz bu nadir cins hakkında belki de henüz sadece sizin bildiğiniz hususları da yorumlarda diğer dostlarımızla paylaşabilirsiniz.

İlgili & Yardımcı Kaynaklar

Yazan:
Musab Söyler
Birçok uluslararası kuruluşa ait çalışmalar ve kaynaklar üzerinde yaptığım araştırmalar neticesinde kedicinsi.com okurları için kedi cinsleri ile ilgili güncel ve en doğru bilgiyi aktarmaya çalışıyorum. Takipçilerimizin bizlere ulaştırdığı geri dönüşlerle daha kaliteli ve doğru makaleler ortaya koyma gayretindeyim. Siz kıymetli kediseverlerin yapacağı yorumlarla daha kapsamlı ve kaliteli çalışmalara imza atabileceğimi düşünüyorum. Bu yüzden yorumlarınızı ve tavsiyelerinizi bekliyorum.
Bir yorum yazmaya ne dersin?